Chapter prologue

PROLOGUS: NE cui sit vestrum mirum, cur partes seni

Poeta dederit quae sunt adolescentium,

Id primum dicam: deinde quod veni eloquar.

Ex integra Graeca integram comoediam

Hodie sum acturus Heautontimorumenon;

Duplex quae ex argumento facta est simplici.

Novam esse ostendi, et quae esset: nunc qui scripserit,

Et cuia Graeca sit, ni partem maximam

Existimarem scire vestrum, id dicerem.

Nunc, quamobrem has partes didicerim, paucis dabo.

Oratorem voluit esse me, non prologum.

Vestrum iudicium fecit; me actorem dedit.

Sed hic actor tantum poterit a facundia,

Quantum ille potuit cogitare commode

Qui orationem hanc scripsit quam dicturus sum.

Nam quod rumores distulerunt malevoli,

Multas contaminasse Graecas dum facit

Paucas Latinas; factum hic esse id non negat,

Neque se pigere: et deinde facturum autumat.

Habet bonorum exemplum, quo exemplo sibi

Licere id facere quod illi fecerunt putat.

Tum quod malevolus vetus poeta dictitat,

Repente ad studium hunc se applicasse musicum,

Amicum ingenio fretum, haud natura sua;

Arbitrium vestrum, vestra existimatio

Valebit; quamobrem omnes vos oratos volo,

Ne plus iniquum possit quam aequum oratio.

Facite aequi sitis: date crescendi copiam

Novarum qui spectandi faciunt copiam

Sine vitiis; ne ille pro se dictum existimet,

Qui nuper fecit servo currenti in via

Decesse populum. Cur insano serviat?

De illius peccatis plura dicet cum dabit

Alias novas, nisi finem maledictis facit.

Adeste aequo animo; date potestatem mihi

Statariam agere ut liceat per silentium;

Ne semper servus currens, iratus senex,

Edax parasitus, sycophanta autem impudens,

Avarus leno, assidue agendi sint mihi,

Clamore summo, cum labore maximo.

Mea causa causam hanc iustam esse animum inducite,

Ut aliqua pars laboris minuatur mihi.

Nam nunc novas qui scribunt nihil parcunt seni:

Si qua laboriosa est, ad me curritur;

Sin lenis est, ad alium defertur gregem.

In hac est pura oratio. Experimini

In utramque partem ingenium quid possit meum.

Si nunquam avare pretium statui arti meae,

Et eum esse quaestum in animum induxi maximum,

Quam maxime servire vestris commodis;

Exemplum statuite in me, ut adolescentuli

Vobis placere studeant potius quam sibi.