Chapter 1

(PHILOTIS. SYRA.)

PHILOTIS: Per pol quam paucos reperias meretricibus

Fideles evenire amatores, Syra.

Vel hic Pamphilus iurabat quoties Bacchidi,

Quam sancte ut quivis facile posset credere,

Nunquam illa viva lucturum uxorem domum.

Hem duxit.

SYRA: Ergo propterea te sedulo

Et moueo, et hortor, ne cuiusquam misereat,

Quin spolies, mutiles, laceres, quemque nacta sis.

PHILOTIS: Utine eximium neminem habeam?

SYRA: Neminen;

Nam nemo illorum quisquam, scito, ad te venit

Quin ita paret sese abs te ut blanditiis suis

Quam minimo pretio suam voluptatem expleat.

Iliscine tu, amabo, non contra insidiabere?

PHILOTIS: Tamen pol eandem iniurium est esse omnibus.

SYRA:

Iniurium autem est ulcisci adversarios,

Aut qua via te captent eadem ipsos capi?

Eheu me miseram, cur non aut istaec mihi

Aetas et forma est, aut tibi haec sententia?

(PARMENO. PHILOTIS. SYRA.)

PARMENO: Senex si quaeret me, modo isse dicito

Ad portum, percontatum adventum Pamphili.

Audin quid dicam Scirte? si quaeret me, uti

Tum dicas: si non quaeret, nullus dixeris;

Alias ut uti possim causa hac integra.

Sed videone ego Philotium? unde haec advenit?

Philotis salve multum.

PHILOTIS: O salve Parmeno.

SYRA: Salve mecastor Parmeno.

PARMENO: Et tu edepol Syra.

Dic mihi, Philotis, ubi te oblectasti tam diu?

PHILOTIS:

Minime equidem me oblectavi, quae cum milite

Corinthum hinc simul profecta inhumanissimo:

Biennium ibi perpetuum misera illum tuli.

PARMENO: Edepol te desiderium Athenarum arbitror,

Philotium, cepisse saepe, et te tuum

Consilium contemsisse.

PHILOTIS: Non dici potest

Quam cupida eram huc redeundi, abeundi a milite,

Vosque hic videndi, antiqua ut consuetudine

Agitarem libere inter vos convivium;

Nam illi haud licebat nisi praefinito loqui

Quae illi placerent.

PARMENO: Haud opinor commode

Finem statuisse orationi militem.

PHILOTIS: Sed quid hoc negoti est modo quae narravit mihi

Hic intus Bacchis? quod ego nunquam credidi

Fore ut hac ille viva posset animum inducere

Uxorem habere.

PARMENO: Iabere autem?

PHILOTIS: Eho tu, an non habet?

PARMENO: Habet: sed firmae lae vereor ut sint nuptiae.

PHILOTIS: Ita Di Deaeque faxint, si in rem est Bacchidis.

Sed qui istuc credam ita esse? die mihi, Parmeno.

PARMENO: Non est opus prolato: hoc percontarier

Desiste.

PHILOTIS: Nempe ea causa, ut ne id fiat palam.

Ita me Di amabunt, haud propterea te rogo

Ut hoc proferam, sed ut tacita mecum gaudeam.

PARMENO: Nunquam dices tam commode ut tergum meum

Tuam in fidem committam.

PHILOTIS: Ah noli, Parmeno;

Quasi tu non multo malis narrare hoc mihi

Quam ego quae percontor scire.

PARMENO: Vera haec praedicat;

Et illud mihi vitium est maximum. Si mihi fidem

Das te tacituram, dicam.

PHILOTIS: Ad ingenium redis.

Fidem do: loquere.

PARMENO: Ausculta.

PHILOTIS: Istic sum.

PARMENO: Hanc Bacchidem

Amabat ut quum maxime tum Pamphilus

Quum pater uxorem ut ducat orare occipit:

Et haec communia omnium quae sunt patrum,

Sese senem esse, dicere, illum autem unicum;

Praesidium velle se senectuti suae.

Ille primo se negare: sed postquam acrius

Pater instat, fecit animi ut incertus foret

Pudorine anne amori obsequeretur magis.

Tundendo atque odio denique effecit senex:

Despondit ei gnatam huius vicini proximi.

Usque illud visum est Pamphilo neutiquam grave,

Donec iam in ipsis nuptiis, postquam vicet

Paratas, nec moram ullam quin ducat dari,

Ibi demum ita aegre tulit ut ipsam Bacchidem,

Si adesset, credo ibi eius commiseresceret.

Ubicumque datum erat spatium solitudinis,

Ut colloqui mecum una posset; Parmeno,

Perii: quid ego egi? in quod me conieci malum?

Non potero hoc ferre, Parmeno: peril miser.

PHILOTIS: At te Di Deaeque perduint cum isto odio Lache.

PARMENO:

Ut ad pauca redeam, uxorem deducit domum.

Nocte illa prima virginem non attigit;

Quae consecuta est nox eam, nihilo magis.

PHILOTIS: Quid ais? cum virgine una adolescens cubuerit

Plus potus, illa se abstinere ut potuerit?

Non verisimile dicis; nec verum arbitror.

PARMENO: Credo ita videri tibi; nan nemo ad te venit

Nisi cupiens tui: ille invitus illam duxerat.

PHILOTIS: Quid deinde fit?

PARMENO: Diebus sale pauculis

Post Pamphilus me solum seducit foras;

Narratque ut virgo ab se integra etiam tum siet;

Seque ante quam eam uxorem duxisset domum

Sperasse eas tolerare posse nuptias:

Sed quam decrerim me non posse diutius

Habere, cam ludibrio haberi, Parmeno,

Quin integram itidem reddam ut accepi ab suis,

Neque honestum mihi, neque utile ipsi virgini est.

PHILOTIS: Pium ac pudicum ingenium narras Pamphili.

PARMENO: Hoc ego proferre incommodum mihi esse arbitror;

Reddi patri autem cui tu nihil dicas viti,

Superbum est. Sed illam spero ubi hoc cognoverit,

Non posse se mecum esse, abituram denique.

PHILOTIS: Quid interea? ibatne ad Bacchidem?

PARMENO: Quotidie.

Sed, ut fit, postquam hunc alienum ab sese videt,

Maligna multo et magis procax facta ilico est.

PHILOTIS:

Non edepol mirum.

PARMENO: Atqui ea res multo maxime

Disiunxit illium ab illa, postquam et ipse se,

Et illam, et hanc quae donli erat, cognovit satis,

Ad exemplum amrbarum mores earum existimans.

Haec, ita uti liberali esse ingenio decet,

Pudens, modesta; incommoda atque iniurias

Viri omnes ferre, et tegere contunielias.

Hic animus partim uxoris misericordia

Devinctus, partim victus huius iniuriis,

Paulatim elapsus est Bacchidi, atque huc transtulit

Amorem, postquami par ingenium nactus est.

Interea in Imbro moritur cognatus senex

Horunce: ea ad hos redibat lege hereditas.

Eo amantem invitum Pamphilum extrudit pater.

Relinquit cum matre hic uxorem; nam senex

Rus abdidit se; huc raro in urbem commeat.

PHILOTIS: Quid adhuc habent infirmitatis nuptiae?

PARMENO: Nunc audies. Primo dies complusculos

Bene conveniebat sane inter eas. Interim

Miris modis odisse coepit Sostratam:

Neque lites ullae inter eas, postulatio

Nunquam.

PHILOTIS: Quid igitur?

PARMENO: Si quando ad eam accesserat

Confabulatum, fugere e conspectu ilico;

Videre nolle: denique, ubi non quit pati,

Simulat se a matre arcessi ad rem divinam: abit.

Ubi illic est dies conplures, arcessi iubet:

Dixere causam tunc nescio quam: iterum iubet:

Nemo remisit. Postquam arcessunt saepius,

Aegram esse simulant mulierem. Nostra ilico

It visere ad eam: admisit nemo. Hoc ubi senex

Rescivit, heri ea causa rure huc advenit:

Patren continuo convenit Philumenae.

Quid egerint inter se nondum etiam scio;

Nisi sane curae est quorsum eventurum hoc siet.

Habes omnem rem: pergam quo coepi hoc iter.

PHILOTIS:

Et quidem ego: nam constitui cum quodam hospite

Me esse illum conventuram.

PARMENO: Di vertant bene

Quod agas.

PHILOTIS: Vale.

PARMENO: Et tu bene vale, Philotium.